W ramach realizowanego w I Liceum Ogólnokształcącym im Adama Mickiewicza w Białymstoku programu „9 miesięcy – narodziny nauki” 22 października 2026 r. odbył się Dzień Biologii i Chemii, obfitujący w inspirujące wykłady, warsztaty oraz wydarzenia związane z rozwojem współpracy naukowej szkoły.
Ważnym punktem dnia było podpisanie umowy patronackiej z Uniwersytetem Medycznym w Białymstoku. Na jej mocy klasy 2 alfa i 2 beta zostały objęte patronatem uczelni. Uczniowie tych klas będą mieli możliwość uczestniczenia w wykładach, warsztatach, zajęciach laboratoryjnych oraz innych wydarzeniach naukowych organizowanych przez Uniwersytet Medyczny w Białymstoku. Współpraca ma na celu rozwijanie zainteresowań naukowych młodzieży oraz przybliżenie im specyfiki studiów medycznych i pracy badawczej.
W programie Dnia Biologii i Chemii znalazły się wykłady wybitnych przedstawicieli świata nauki:
prof. dr hab. Adrian Chabowski, Prorektor ds. Kształcenia Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku wygłosił wykład pt. „Fizjologia procesów pamięci”;
prof. dr hab. Ryszard Łaźny z Wydziału Chemii Uniwersytetu w Białymstoku zaprezentował temat „Chiralność w chemii i życiu”;
prof. dr hab. Tomasz Hryszko, Dziekan Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, przybliżył słuchaczom zagadnienie „Mocz – fascynujący płyn?”.
Uczniowie mieli również okazję uczestniczyć w zajęciach praktycznych. Uczniowie klasy 2α w czasie lekcji biologii z panią Ewą Mieczejko przeprowadzili mikroskopową obserwację listków mchów, która pozwala dostrzec nie tylko ich budowę komórkową przystosowaną do przeprowadzania procesu fotosyntezy i wchłaniania wody ale również zrozumieć, że są schronieniem dla wielu drobnych bezkręgowców. Uczniowie klasy 2ε pod kierunkiem pani Karoliny Buzun-Puziuk badali obecność enzymu katalazy w nerkach wieprzowych oraz wykonali przekroje nerki, poznając jej budowę wewnętrzną.
Dzisiejsze wydarzenia były doskonałą okazją do rozwijania pasji naukowych, poszerzania wiedzy oraz bezpośredniego kontaktu z pracownikami naukowymi białostockich uczelni. Dziękujemy wszystkim Wykładowcom, Nauczycielom i uczestnikom za zaangażowanie oraz wspólne tworzenie wyjątkowej atmosfery święta nauki.
Poniżej prezentujemy krótkie informacje dotyczące tematyki wykładów wygłoszonych podczas Dnia Biologii i Chemii. Mamy nadzieję, że staną się one inspiracją do dalszego zgłębiania tajemnic przyrody, chemii i medycyny.
Prof. dr hab. Adrian Chabowski w niezwykle interesujący sposób przedstawił nam tajniki pamięci z naukowego punktu widzenia pokazując, jak zmienia się aktywność pól kory mózgowej podczas uczenia się. Nawiązując do wykonywanych przez nasz codziennych czynności ukazał nam różnice pomiędzy myśleniem wytwórczym i abstrakcyjnym. Przedstawiając metabolizm neuronów zwrócił uwagę na fizyczne i chemiczne czynniki mające wpływ na naszą pamięć, takie jak zapewnienie zapotrzebowania na glukozę w czasie nauki, wietrzenie pomieszczeń celem dostarczenia tlenu dla naszych neuronów, zapewnienia odpowiedniego czasu snu i dodawania do procesu uczenia się emocji.
Wykład Pana Profesora z pewnością pozostanie w naszej pamięci długotrwałej gdyż był niezwykle ciekawy i emocjonujący. Dzięki humorowi i emocjom, które towarzyszyły w czasie tego naukowego spotkania Pan Profesor pobudził wszystkie nasze zmysły.
Pan prof. dr hab. Ryszard Łaźny z Wydziału Chemii Uniwersytetu w Białymstoku, specjalista w dziedzinie chemii organicznej, a w szczególności syntezy stereoselektywnej i stereochemii, wygłosił fascynujący wykład pt. Chiralność w chemii i życiu. Spotkanie było doskonałą okazją do poznania zjawiska chiralności oraz spojrzenia na nie z perspektywy fizyki, chemii i biologii. Uczniowie dowiedzieli się między innymi, czym jest chiralność i jak mogło dojść do powstania chiralnych form życia znanych na Ziemi. Zagadnienie to wiąże się również z tematyką badań wyróżnionych Nagrodą Nobla w dziedzinie chemii w 2026 roku. Poznali także przykłady związków chemicznych, których lustrzane odbicia, czyli enancjomery, mogą wykazywać odmienne właściwości, szczególnie biologiczne.
Szczególnie interesujące było odkrycie, że nawet niewielkie różnice w budowie przestrzennej cząsteczek lub obecność drugiego enancjomeru jako zanieczyszczenia mogą mieć istotny wpływ na ich oddziaływanie z organizmami żywymi. Ma to ogromne znaczenie między innymi w przemyśle farmaceutycznym, kosmetycznym i perfumeryjnym.
Prelegent zwrócił również uwagę na to, że chiralność nie jest cechą wyłącznie związków organicznych. Zjawisko to występuje także w przypadku związków nieorganicznych, kryształów oraz struktur spotykanych w przyrodzie. Dzięki licznym przykładom i przystępnemu sposobowi przekazywania wiedzy uczniowie mogli przekonać się, jak fascynujący i wszechobecny jest świat cząsteczek oraz jak ważną rolę odgrywa ich budowa przestrzenna.
Pan prof. dr hab. Tomasz Hryszko przedstawił niezwykle intrygujące podejście do tematyki substancji, jaką jest mocz. Pan Profesor w bardzo interesujący sposób przeprowadził przez historyczne fakty sięgające czasów cesarza Wespazjana, twórcę słynnego cytatu „Pieniądze nie śmierdzą”, a następnie zabrał słuchaczy w podróż kosmiczną pokazując tajniki sposobów radzenia z moczem w warunkach mikrograwitacji. Profesor niezwykle dyskretnie, ale zauważalnie, przez cały czas tej podróży wzbogacał nas w naukowe fakty i ciekawostki. Już wiemy, czy w czasie hibernacji niedźwiedzie brunatne mają problemy z pójściem do toalety, czy po prostu śpią i czekają z tym faktem do wiosny. Zrozumieliśmy dlaczego wielbłąd w czasie wędrówki po pustyni może długo nie pić wody i że mocz wielbłąda nie ratuje ludzkiego życia w sensie medycznym ani przetrwania, a picie go w celach leczniczych lub ratunkowych jest stanowczo odradzane przez współczesną naukę.